روانشناسی مدرن

همیشه به کسی تکیه کنید که به کسی تکیه نکرده باشد و او کسی نیست غیر از خدا. سخنی از کاترین پاندر

بازی ها را می توان بر مبنای تأثیری که بر جنبه های مختلف رشد کودک می گذارند، به انواع مختلفی تقسیم کرد. نظریه پردازان، تقسیم بندی های متفاوتی از انواع بازی ارائه کرده اند، اما طبقه بندی که در این جا ذکر شده است، در واقع همان تقسیم بندی مری شرایدن است، با این تفاوت که ما سعی کرده ایم دامنه ی آن را قدری گسترش دهیم تا اصطلاحات متداول کنونی در زمینه ی بازی را نیز در بر بگیرد.


بازی فعّال

این نوع بازی، از اهمیت خاصی برای رشد جسمی برخوردار است. زیرا در این نوع بازی از سر، تنه و دست و پا برای انجام اعمالی هم چون نشستن، خزیدن، ایستادن، دویدن، بالا رفتن، پریدن، لگد زدن و گرفتن استفاده می شود. بازی فعّال وسیله ای برای کسب قدرت، چابکی و هماهنگی است. در واقع، بازی فعّال در کودکان از زمانی شروع می شود که بتوانند سر و دست و پاهایشان را کنترل کنند.

 

بازی اکتشافی و مهارتی

این نوع بازی معمولاً از حدود سه ماهگی شروع می شود؛ یعنی درست زمانی که کودک «بازی با انگشت» را شروع می کند. این نوع بازی برای رشد حواس پنج گانه، رشد مهارت های حرکتی ظریف و تقویل هماهنگی بین چشم و دست کودک از اهمیت خاصی برخوردار است. این نوع بازی مستلزم آن است که به کودک اجازه دهیم تا در اطراف خود به کاوش و جستجو بپردازد و از طریق حواس پنج گانه ی خود ( بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه و چشایی )، اطلاعاتی در مورد خواس اشیا به دست آورد. بازی های اکتشافی و مهارتی به کودکان کمک می کند تا ثبات شیء را دریابند و به مفاهیم زمان و مکان پی ببرند.

 

بازی تقلیدی

در این نوع بازی، همان طور که از اسم آن پیداست، کودکان به تقلید و تکرار کارهایی می پردازند که به طور مکرر توسط دیگران انجام می شوند؛ این نکته، حاکی از رشد نمادی، شناختی و اجتماعی در کودکان است. بازی تقلیدی نشانگر آن است که کودک عملی را مشاهده کرده و قادر است تشخیص دهد که آن عمل تکرار شده و به نحوی مهم است. به عنوان مثال، بعد از بازدید کودک از کتابخانه و مشاهده ی این که کتابدار بعضی کتاب ها را به امانت می دهد، کودک ممکن است این کار را در بازی اش تکرار کند. بازی تقلیدی، در دوران اولیه ی کودکی به صورت گذرا و کوتاه شروع می شود و حتی یک طفل خردسال نیز ممکن است آن را انجام دهد. به عنوان مثال، اگر فرد بزرگسالی در کنار کودک باشد و با زبانش بازی کند، کودک ممکن است آن عمل را تکرار کند.

بازی تقلیدی بازتاب اموری است که کودک در اطراف خود _ به ویژه در محیط های فرهنگی و اجتماعی روزانه اش _ می بیند یا می شنود. این نوع بازی به کودک کمک می کند تا با سریع ترین و مؤثرترین شیوه، اعمال مهم را یاد بگیرد و آن ها را انجام دهد.

 

بازی سازنده

در این نوع بازی، کودک چیزی را به وجود می آورد یا خلق می کند؛ مثلاً با استفاده از قطعات ساختمان سازی، ساختمان بلندی می سازد. در این نوع بازی، کودک باید از مهارت های حرکتی ظریف، توانایی های حسی و ادراک شناختی و نمادی خویش استفاده کند. کودک برای آن که بتواند چیزی را بسازد، نه تنها باید قادر باشد قطعات را به راحتی کنار هم بچیند، بلکه هم چنین باید قادر باشد آن چه را که می خواهد بسازد قبلاً در ذهن خود طرح ریزی کند.

 

بازی وانمود سازی

در این نوع بازی، کودکان از راه مشاهده و تقلید، موقعیت هایی را وانمود سازی می کنند که از نظر خودشان معنا دار است. نقش بازی کردن یکی از بهترین انواع بازی های وانمود سازی است که کودک می تواند با حداقل امکانات آن را انجام دهد. به عنوان مثال، کودک با استفاده از یک کلاه می تواند نقش جدیدی را بازی کند. بازی وانمود سازی به کودکان اجازه می دهد تا بینش ها و مهارت هایشان را به نمایش بگذارند. به طور کلی، این نوع بازی به قدرت تخیل و خلاقیت کودک وابسته است. در این بازی، تفاوت های بین فرهنگی از اهمیت خاصی برخوردار است و متخصّصان اطفال باید این مهم را در بازی کودکان مدّ نظر داشته باشند.

 

بازی با قاعده

شرکت در این نوع بازی ها مستلزم آن است که کودک تا حدی بتواند ارزش هایی هم چون همکاری، رعایت نوبت، عدالت و انصاف و ثبت دقیق نتایج را درک کند. این نوع بازی در حدود 4 سالگی شروع می شود؛ یعنی زمانی که کودکان گروه های کوچکی را تشکیل می دهند و خودشان موقتاً قواعدی را برای بازی های مبتنی بر تعاون وضع می کنند. بازی های گروهی که رقابت جویی را در کودکان بزرگ تر و بزرگ سالان بر می انگیزد، عمدتاً از جمله بازی های با قاعده هستند.

منبع:

کتاب: بازی و رشد کودک از تولد تا شش سالگی

نوشته ی: مری. دی. شرایدن

ترجمه ی: حمید شبانی حصار

چاپ ششم: 1390

انتشارات آستان قدس رضوی

Dr. Mahsa

 

نوشته شده در ۱۳٩٢/٢/۱٠ساعت ٦:٤٩ ‎ب.ظ توسط مهسا نظرات ()


Design By : Pichak